Archiwa stowarzyszenie - Zabytkowa Kopalnia Srebra

Zwiedzanie
Zabytkowej Kopalni Srebra

Oferta indywidualna Zobacz wszystkie oferty

Zwiedzanie
Sztolni Czarnego Pstrąga

Oferta indywidualna Zobacz wszystkie oferty

Zwiedzanie
Zabytkowej Kopalni Srebra

Oferta grupowa Zobacz wszystkie oferty

Zwiedzanie
Sztolni Czarnego Pstrąga

Oferta grupowa Zobacz wszystkie oferty

Tag: stowarzyszenie

Przyroda w tarnogórskich podziemiach – nowatorskie wyniki badań mchu

Podziemne wyrobiska w Tarnowskich Górach, które można podziwiać zwiedzając Zabytkową Kopalnię Srebra, to nie tylko dawne miejsce pracy tarnogórskich gwarków, ale również przyroda, która zagościła w podziemiach na dobre. Potwierdzają to wyniki najnowszych badań naukowców z Instytutu Biologii Uniwersytetu Opolskiego. Badacze sklasyfikowali dwa gatunki mchów występujące w tarnogórskich wyrobiskach, z czego o jednym z nich do tej pory nikt nie pisał w kategorii podziemi.

4 miesiące temu Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej podpisało porozumienie z Uniwersytetem Opolskim. 27 czerwca w naszej siedzibie gościliśmy prof. Małgorzatę Rajfur (Zastępca Dyrektora Instytutu Biologii, Kierownik Katedry Botaniki i Monitoringu Biologicznego), dr Grzegorza Kłysa (Instytut Biologii UO, autor wielu badań dot. nietoperzy w tarnogórskich podziemiach) i dr inż. Pawła Świsłowskiego (Instytut Biologii UO). Teraz możemy poczytać o pierwszych efektach badań, prowadzonych przez duet Kłys i Świsłowski.

„Mchowe” zagadki rozwiązane. Pierwszy z opisanych gatunków to Kindbergia praelonga (kindbergia długogałęzista) = Eurhynchium praelongum. Gatunek raczej pospolity, który jest spotykany na wilgotnych stanowiskach, kamieniach, skałach. Nikt do tej pory nie pisał o jego występowaniu w podziemiach. Drugi z gatunków to Didymodon rigidulus (Paroząb sztywny)występuje na Śląsku. Rośnie na osłoniętych, często zacienionych, bogatych w podłoże ścianach, betonie, dachówkach, kostce brukowej i naturalnych skałach na nizinach – mówi dr Grzegorz Kłys.

Rodzaje występujących pod ziemią mchów:

✅ Kindbergia praelonga (syn. Eurhynchium praelongum)

Opis gatunku: mech średniej wielkości (zazwyczaj 3–5 cm), regularnie dwu- do trzykrotnie rozgałęziony pleurokarp. Kluczową cechą diagnostyczną jest wyraźnie odmienny kształt liści łodyżkowych (na głównej łodydze) oraz liści na gałązkach bocznych. Liście łodyżkowe mają szerszą nasadę i sercowato-trójkątny kształt, przy czym ich nasada obejmuje łodygę. Liście gałązkowe są mniejsze, raczej jajowate, bez wyraźnie obejmującej nasady. Żebro pojedyncze, długie, brzegi liści wyraźnie ząbkowane. Sporogony występują dość często, osadzone w środkowej części rośliny.

Ekologia: należy do najbardziej cienioznośnych pospolitych mchów niżowych. Najczęściej rośnie na ziemi w lasach, u podstawy pni, pod skałami. Gatunek higrofilny, preferujący podłoża zasobne w składniki pokarmowe, o odczynie obojętnym do zasadowego.

Podziemia i jaskinie: Kindbergia praelonga była już notowana w niektórych systemach podziemnych / jaskiniowych. Regularnie występuje w jaskiniach na Azorach. Ilustruje to fakt, że cienioznośne, wilgociolubne pleurokarpy mogą dobrze prosperować w „półmroku” stref wejściowych.

Cedrés-Perdomo, R. D., Polaíno-Martín, C., Jennings, L., & Gabriel, R. (2024). Seeking a Hideout: Caves as Refuges for Various Functional Groups of Bryophytes from Terceira Island (Azores, Portugal). Diversity, 16(1), 58.

Gabriel, R.; Pereira, F.; Borges, P.A.V.; Constância, J.P. Indicators of conservation value of Azorean caves based on its bryophyte flora at cave entrances. In Proceedings of the XI International Symposia on Vulcanospeleology, Pico Island, Azores, Portugal, 12–18 May 2004; pp. 114–118.

——————-

✅ Didymodon rigidulus

Opis gatunku: mech drobny, akrokarpowy (rośliny osiągają wysokość 1–1,5 cm). Liście wąskie, 1–3 mm długości, w stanie suchym przylegające do łodygi, w stanie wilgotnym odstające. Żebro pojedyncze, czasami wybiega w krótką, tępą końcówkę. Często wytwarza wegetatywne gemmy, którymi się rozmnaża.

Ekologia: wyraźnie kalcyfilny gatunek, rosnący zarówno na podłożu pierwotnym (skały wapienne), jak i wtórnym (murki, beton, bruk). Częstszy na niżu i w niższych położeniach górskich, zazwyczaj zasiedla miejsca ocienione.

Podziemia i jaskinie: gatunek ten bywa często znajdowany na wapiennych ścianach, zwłaszcza w strefie wejściowej jaskiń.

Mulec, Janez & Kubešová, Svatava. (2010). Diversity of bryophytes in show caves in Slovenia and relation to light intensities. Acta Carsologica / Karsoslovni Zbornik. 39. 587-596.

————

Podsumowanie: Ogólna zasada ekologii mchów jaskiniowych (systemów podziemnych): sprzyjające siedliska występują zwłaszcza dla mchów kalcyfilnych – zasiedlają one jaskinie w partiach oświetlonych, zarówno światłem naturalnym w strefie wejściowej („twilight zone”), jak i światłem sztucznym w jaskiniach udostępnionych turystycznie. Jaskinie zapewniają im stabilny i wilgotny mikroklimat oraz zwiększoną dostępność składników pokarmowych.

To pierwsze wyniki badań prowadzonych w tarnogórskich podziemiach, które tylko rozbudzają apetyt na kolejne odkrycia.

https://smzt.pl/2025/06/27/wspolpraca-smzt-z-uniwersytetem-opolskim

„Moje Miasto” Marka Cieślińskiego. Wystawa prac inspirowanych miastem Tarnowskie Góry.

Charakterystyczne budowle, piękne plenery, podziemne skarby… Tak widzi swoje miasto Tarnowskie Góry Marek Cieśliński. Za nami wernisaż kolejnej wystawy w Galerii pod Kopułą pt. „Moje Miasto”.

W sobotni wieczór 2 sierpnia Galeria pod Kopułą w budynku Zabytkowej Kopalni Srebra wypełniła się miłośnikami sztuki i Tarnowskich Gór. Wszystko za sprawą wernisażu wystawy Marka Cieślińskiego pt. „Moje Miasto”. Na wystawie zaprezentowano obrazy i akwarele ukazujące Tarnowskie Góry – zarówno te współczesne, jak i historyczne, powierzchniowe oraz podziemne. Prace pochodzą z różnych okresów twórczości artysty i zostały wykonane w różnych technikach, co pozwalało prześledzić jego plastyczny rozwój i zmieniające się spojrzenie na miasto.

Wydarzeniu towarzyszył nastrojowy wstęp muzyczny w wykonaniu duetu: Dawida Zieleniuchy (trąbka) i Michała Mazurskiego (gitara), który wprowadził gości w artystyczny nastrój wieczoru.

Marek Cieśliński , tarnogórzanin z urodzenia i zamiłowania, członek Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej od ponad czterech dekad utrwala w swojej twórczości piękno rodzinnego miasta. Jego prace spotkały się z ciepłym przyjęciem publiczności – wielu odwiedzających z sentymentem rozpoznawało znajome zakątki i ulice.

Wystawa „Moje Miasto” została przygotowana z myślą o zbliżającej się 500. rocznicy nadania Tarnowskim Górom praw miejskich i stanowi osobisty hołd artysty dla miejsca, z którym jest nierozerwalnie związany.

Ekspozycję można oglądać w godzinach otwarcia Zabytkowej Kopalni Srebra (wstęp wolny) – serdecznie zapraszamy!

Z horyzontem w tle. Wieże szybowe śląskich kopalni okiem fotografa Jana Renki

– Zdjęcia wież szybowych mają charakter dokumentacyjny, bo te charakterystyczne dla naszego regionu konstrukcje, po prostu znikają z krajobrazu – powiedział Jan Renka, autor zdjęć prezentowanych na już w sumie siódmej wystawie na tarasie budynku Sztolni Czarnego Pstrąga. Za nami Z horyzontem w tle. Wieże szybowe śląskich kopalń okiem fotografa Jana Renki – wernisaż wystawy, który odbył się w piątkowy wieczór (11 lipca).

Po raz pierwszy są to zdjęcia z drona. To właśnie z góry najlepiej widać potężne górnicze wieże szybowe rozsiane po Górnym Śląsku. To coś więcej niż techniczne konstrukcje – to milczący świadkowie przemysłowej potęgi regionu.

Wieże bardzo się od siebie różnią – większość z nich to konstrukcje stalowe, niektóre są murowane. Kształtem przypominające baszty, trafiają się także żelbetowe. Przypominają nam o przemysłowej historii Górnego Śląska, można powiedzieć, że stały się swoistymi strażnikami pamięci o górnośląskim górnictwie.

Po latach, gdy wiele kopalń jest już zamkniętych, zmieniła się też ich rola. Niektóre wciąż służą górnikom, ale sporo z nich już zniknęło, a te, które przetrwały służą jako przestrzenie muzealne lub miejsca kultury. A my, świadomi ich wagi w kulturze Górnego Śląska, postanowiliśmy uwiecznić je obiektywem aparatu fotograficznego.

Wernisaż został zorganizowany w ramach trwającej w ten weekend w Tarnowskich Górach Barbórki w środku lata 2025. A wystawę można oglądać na tarasie budynku przez kilka kolejnych miesięcy w godzinach otwarcia sztolni. Wstęp wolny.

Tarnowskie Góry to bardzo szczególne miejsce na mapie Górnego Śląska. To tutaj wybito pierwsze szyby górnicze (II wiek n.e.). Tu drążono pierwsze sztolnie odwadniające (1547 r.). To tu rozpoczęła się rewolucja przemysłowa w naszym regionie (koniec XVIII w.). Także tu, w pobliskich Bobrownikach Śląskich, w 1788 r. powstała pierwsza górnicza wieża szybowa – solidna trójkondygnacyjna, murowana konstrukcja, zdolna utrzymać 51-tonową maszynę parową wypompowującą wodę z podziemi Królewskiej Kopalni Fryderyk.

Dziś górnicze wieże szybowe to nieodzowny element górnośląskiego krajobrazu, w pewnym sensie stały się one częścią naszej tożsamości. Podróżując po Górnym Śląsku, gdziekolwiek skierujemy swe kroki, prędzej czy później na jakąś się natkniemy. Wieże bardzo się od siebie różnią – większość z nich to konstrukcje stalowe, niektóre są murowane. Kształtem przypominające baszty, trafiają się także żelbetowe. Przypominają nam o przemysłowej historii Górnego Śląska, można powiedzieć, że stały się swoistymi strażnikami pamięci o górnośląskim górnictwie.

Po latach, gdy wiele kopalń jest już zamkniętych, zmieniła się też ich rola. Niektóre wciąż służą górnikom, ale sporo z nich już zniknęło, a te, które przetrwały służą jako przestrzenie muzealne lub miejsca kultury. A my, świadomi ich wagi w kulturze Górnego Śląska, postanowiliśmy uwiecznić je obiektywem aparatu fotograficznego.

Autorem zdjęć jest Jan Renka, fotograf amator, specjalizujący się w fotografii architektury, krajobrazu i przyrody. Uczestnik wystaw fotograficznych, autor wielu wydawnictw albumowych ukazujących uroki i zabytki nie tylko ziemi tarnogórskiej. Jan Renka jest również wieloletnim członkiem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, działaczem zarządu organizacji, odpowiedzialnym między innymi za prężną działalność wydawniczą. To już druga wystawa tego fotografa na tarasie budynku sztolni. W 2023 r. turyści mogli oglądać zabytki ziemi tarnogórskiej jego autorstwa (więcej o tej wystawie TUTAJ).

Widok na kulturę na tarasie budynku

Argentum Mundi, czyli Srebro Świata

ARGENTUM MUNDI – SREBRO ŚWIATA to nowatorski projekt, który otwiera kolejny etap współpracy Tarnowskich Gór z japońskim miastem Oda i buduje międzynarodową sieć srebrnych miast. Na konferencji prasowej, która odbyła się 5 czerwca w Zabytkowej Kopalni Srebra, zaprezentowany został film edukacyjny, który przybliża historię Miasta Gwarków.

– Pomysł zrodził się podczas tworzenia wniosku do wpisu naszych obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Koniecznie trzeba było wtedy zrobić analizę porównawczą z innymi tego typu miejscami na świecie. Kopalnia Srebra w Iwami Ginzan, która także znajduje się na liście UNESCO, bardzo chętnie rozpoczęła z nami ten projekt i dzieci w Oda już uczą się o Tarnowskich Górach – mówi Zbigniew Pawlak, prezes Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, które zainicjowało współpracę.

Kto śledzi działalność zarządzającego kopalnią i sztolnią stowarzyszenia ten wie, że kontakty z Japonią rozwijają się bardzo prężnie. Przedstawiciele miasta Oda i kopalni Iwami Giznan przylecieli do Tarnowskich Gór na Gwarki w 2023. I to właśnie wtedy omówiono pomysł współpracy pomiędzy szkołami. Projekt nie skupia się na turystyce, lecz na edukacji najmłodszych – przekazywaniu wartości dziedzictwa, historii i tradycji związanych z wydobyciem srebra. 

Pierwszy element projektu to film edukacyjny (warto nadmienić, że bardzo profesjonalny; nagraniem i montażem zajął się Jacek Nawrat z LUMBERJACK STUDIO). Do sfinansowanej przez SMZT produkcji scenariusz napisała Hanna Marczyńska (członkini stowarzyszenia), która do odegrania głównych ról zaangażowała swoje dzieci. Franek i Marysia (Jurek i Klara Marczyńscy) opowiadają o Tarnowskich Górach. Towarzyszy im dziadek Marian Wróbel (również członek SMZT). Podczas wycieczki omawiają historię miasta i pokazują najciekawsze miejsca. Równocześnie zadają pytania i proponują zadania do wykonania dla swoich kolegów z innych srebrnych miast na świecie. 

Kolejnym krokiem był wybór szkoły, która miałaby nawiązać kontakt z placówką w Oda. Padło na Szkołę Podstawową nr 15 im. Gwarków Tarnogórskich. Jak mówi dyrektorka Teresa Banaś, imię zobowiązuje, dlatego szkoła nie wahała się ani chwili i od razu przystąpiła do projektu. Uczniowie już zobaczyli zdjęcia kopalni Iwami Ginzan, a później stworzyli swoje autorskie prace, które można podziwiać na szkolnej gazetce. Projekt zatem trwa, a najbardziej fascynujące jest w nim to, że nie ma żadnych ram czasowych i na pewno się nie skończy – dodaje Banaś. W działania zaangażował się także nauczyciel Andrzej Kanclerz, który po godzinach pracy jest Członkiem Zarządu SMZT. Dodatkowo uczniowie nakręcili już swój filmik, który przedstawia szkołę. 

Dzieci w Oda już uczą się o Tarnowskich Górach. Narracja o naszym mieście została wprowadzona na ich lekcjach, ponieważ w japońskim programie nauczania jest zapis dot. nauczania o lokalnym dziedzictwie i dzięki temu tam jest łatwiej dokonywać takich zmian. Uczniowie zachwycili się filmem SMZT i… już chętnie wykonują zadania oraz prace zaproponowane w scenariuszu – mówi Mirosław Błaszczak – w przeszłości dyrektor Instytutu Polski w Japonii, który pomaga stowarzyszeniu w kontaktach z Japończykami. Dodaje także, że jest zachwycony otwarciem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej na świat (być może przedstawicielom i uczniom z Tarnowskich Gór uda się odwiedzić Japonię w 2027 r.). Warto nadmienić, że docelowo „srebrna sieć” ma połączyć wszystkie miasta na świecie, które są związane z wydobyciem srebra, a każda tarnogórska szkoła podstawowa ma mieć kontakt z inną zagraniczną placówką.

Polsko-japońska współpraca kopalń srebra

Choć Tarnowskie Góry i japońskie miasto Ōda dzieli blisko 9 tysięcy kilometrów, ich górnicze dziedzictwo ma ze sobą wiele wspólnego. To właśnie tam, w prefekturze Shimane na wyspie Honsiu, znajduje się Kopalnia Srebra Iwami Ginzan – obiekt światowego dziedzictwa UNESCO, podobnie jak Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach. Obie kopalnie łączy nie tylko zbliżony czas rozpoczęcia i zakończenia działalności wydobywczej, ale również wspólna misja ochrony i promowania unikatowego dziedzictwa przemysłowego.

Kilka lat temu Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej nawiązało współpracę z japońskimi partnerami, czego efektem była m.in. wystawa o Tarnowskich Górach, zaprezentowana w 2017 roku – tuż przed wpisaniem tarnogórskich obiektów na Listę światowego dziedzictwa UNESCO – w Centrum Światowego Dziedzictwa Iwami Ginzan. Ekspozycja, zrealizowana we współpracy z Instytutem Polskim w Tokio, obejmowała 10 plansz w formacie A2, ukazujących najciekawsze obiekty spośród 28 wpisanych do UNESCO, a także zdjęcia tarnogórskiej starówki z lotu ptaka. Opisy przygotowano w językach angielskim i japońskim, a za stronę merytoryczną odpowiadało Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.

Od 2019 roku śląskie podziemia UNESCO stały się częścią oferty największych japońskich biur podróży, a dla gości z Japonii dostępne są broszury informacyjne w ich ojczystym języku. Kopalnię regularnie odwiedzają turyści z Kraju Kwitnącej Wiśni, zainteresowani zarówno dziedzictwem techniki, jak i historią regionu.

Ważnym wydarzeniem we wzajemnych relacjach była wizyta w Tarnowskich Górach Akio Miyajimy – ambasadora Japonii w Polsce, który 16 grudnia 2021 roku osobiście zwiedził Zabytkową Kopalnię Srebra. Ambasador pełnił swoją funkcję od listopada 2020 roku do października 2024 roku.

Kontakty z Japonią zacieśniły się także we wrześniu 2023 roku, gdy podczas święta Gwarków (7–10 września) Tarnowskie Góry gościły delegację z miasta Ōda. W skład 5-osobowej grupy wchodzili:

  • Juko Takeda – Przewodnicząca Komisji Oświaty miasta Ōda, szefowa delegacji
  • Tadaszi Nakamura – Dyrektor Rady Współdziałania na rzecz Iwami Ginzan
  • Akihisa Nitta – Naczelnik Sekcji Zabytków Światowego Dziedzictwa w Komisji Oświaty Prefektury Shimane
  • Chizuru Kudo – Przewodniczka po Kopalni Srebra Iwami Ginzan
  • Takao Yamate – Starszy Menedżer Wydziału ds. Iwami Ginzan w Komisji Oświaty miasta Ōda, prelegent podczas konferencji w Tarnogórskim Centrum Kultury
  • Miho Kurihara – tłumaczka
  • Mirosław Błaszczak – były dyrektor Instytutu Polskiego w Tokio, tłumacz i koordynator wizyty

Międzynarodowa współpraca między Tarnowskimi Górami a Ōdą pokazuje, jak dziedzictwo przemysłowe może łączyć kultury i kontynenty, tworząc mosty między przeszłością a teraźniejszością.

Ambasador Japonii w Polsce z wizytą w kopalni

Drzemka w sztolni

30 listopada Tarnogórska Fundacja Kultury i Sztuki, Lokalna Organizacja Turystyczna oraz Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej zaprosili na… Drzemkę w Sztolni Czarnego Pstrąga. Była to pionierska podróż do źródeł muzyki śladami korzeni Srebrnego Miasta Tarnowskie Góry.

Niepowtarzalny koncert Grzegorza Bojanka można było wysłuchać w komfortowej pozycji horyzontalnej, w łodziach unoszących się na wodach wpisanej na listę UNESCO sztolni. Wydarzenie było okazją, aby się odprężyć i zrelaksować przy dźwiękach muzyki ambientowej, która delikatna jak szelest skrzydeł przypominała zamieszkującego tarnogórskie podziemia nietoperza.

Pomysłodawcą Drzemki w tarnogórskich podziemiach byli twórcy odbywającego się od trzech lat w Tarnogórskim Centrum Kultury festiwalu Spalnia. Unikatowe przedsięwzięcie pozwoliło znów doświadczyć w pełni tego, do czego od dziesięcioleci dążą przedstawiciele nurtu, którym jest ambient – płynnego zlania się muzyki z otoczeniem. Niebywale przestrzenne brzmienia kompozycji Bojanka stworzyły w sztolni harmonijną całość z setkami kilometrów tuneli i szemrzącą w nich wodą.

Dodatkowo osoby, które wzięły udział w wydarzeniu, mogą zakupić bilety na floating ze zniżką 25%. Floating, czyli rejs łodzią w samotności lub w parze to oferta okazjonalna, dostępna w wybrane soboty. Promocja obowiązuje do końca 2024 roku. Terminy i bilety do kupienia można znaleźć TUTAJ.

Rozpoczęcie prac remontowych jednego z artefaktów wpisanych na listę UNESCO

Ruszają prace remontowe obudowy szybu Żmija, kluczowego elementu wentylacji podziemnej trasy turystycznej Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach. Inwestycja ma na celu ochronę naszego najcenniejszego materialnego dziedzictwa kulturowego i jest możliwa dzięki pozyskanej przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT) dotacji z budżetu państwa.

Szyb Żmija jest jednym z 28 artefaktów pogórniczych wpisanych w 2017 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Remont jest konieczny z powodu uszkodzeń obudowy, spowodowanych okresowym przemarzaniem i oblodzeniem.

Głęboki na ponad 40 m szyb Żmija (niem. Schlange Schacht) wybudowano w 1811 roku. Służył on pruskiej kopalni ołowiu i srebra Fryderyk do transportu urobku na powierzchnię. Po zamknięciu kopalni w rejonie tarnogórskim w roku 1913 szyb został zasypany. Dopiero na początku lat 60 zaczęto jego odbudowę. Obiektowi wówczas nową funkcję jako część infrastruktury turystycznej. Obecnie Żmija wspomaga wentylację podziemnych wyrobisk i może być wykorzystywany na cele ewakuacyjne. Trenuje tutaj także grupa wysokościowa Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego z Bytomia.

Aktualnie, szyb nie posiada fundamentu, a jedynie obudowę zabezpieczającą przed osuwaniem się ziemi. Jego naziemna część nie jest dostępna dla turystów, a budowla w formie rynny chroni urządzenia wentylacyjne przed warunkami atmosferycznymi oraz zabezpiecza wejście do szybu przed dostępem osób postronnych.

W ramach pierwszego etapu prac, od poziomu -5,95 m do głębokości -25,95 m, planowane są prace zabezpieczające konstrukcję szybu przed zawaleniem. Głównym celem jest zabezpieczenie systemu wentylacji podziemi, co pozwoli na dalsze udostępnianie kopalni dla zwiedzających i zachowanie jej na liście UNESCO. Remont został zlecony Zakładowi Robót Górniczych „GÓRREM” z Rudy Śląskiej.

Całkowity koszt remontu wynosi około 2 500 000 zł, z czego 1 948 000 zł Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej pozyskało ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Ochrona Zabytków”. Prace związane z realizacją zadania pn. Tarnowskie Góry, Zabytkowa Kopalnia Srebra, (1526): remont obudowy szybu „Żmija” mają zakończyć się do końca 2024 roku. SMZT liczy na sukcesywne pozyskiwanie środków na kolejne etapy remontu.

Muzyczne spotkanie z Janem Twardowskim

W swoich wierszach pisał, że popularność go przeraża. Jednak pisał tak dobrze, że musiał się z tą popularnością mierzyć. Ks. Jan Twardowski, bo o nim mowa, chociaż zmarł w 2006 r., wciąż jest żywy poprzez swoje teksty. Można było się o tym przekonać późnym wieczorem w sobotę 22 czerwca. W plenerze Sztolni Czarnego Pstrąga odbył się wyjątkowy koncert pt „Miłość uwierzy, przyjaźń zrozumie. Zapiski z poetyckiego pamiętnika”. To piosenki do wierszy właśnie Twardowskiego, które wykonał zespół Wszystkiego Dobrego.

Koncert zespołu Wszystkiego Dobrego był ponad godzinnym spotkaniem z Janem Twardowskim, księdzem, poetą, kaznodzieją i filozofem. Miał charakter śpiewogry, w której autobiograficzne wypowiedzi przeplatane były piosenkami do wierszy. Na środku ustawione zostało krzesło z kapłańską stułą, które zespół symbolicznie przygotował właśnie dla księdza.

Wypowiedzi prozą i następujące po nich zaśpiewane wiersze wzajemnie się komentowały, tworząc duchowy portret księdza i wrażenie spotkania nie tylko z jego słowem, ale z nim samym. Fragmenty prozy, odtwarzane na koncercie z nagrania archiwalnego, niepowtarzalnie odczytywał Jerzy Trela. Nagrania te, są jednymi z ostatnich studyjnych nagrań dokonanych przez tego znakomitego aktora, który zmarł w maju 2022 r.

„Miłość uwierzy, przyjaźń zrozumie. Zapiski z poetyckiego pamiętnika” / Zespół Wszystkiego Dobrego:

  •   wybór tekstów prozą: Aleksandra Iwanowska 
  •    wybór wierszy śpiewanych i muzyka: Jacek Swoboda 
  •    opracowanie muzyczne: zespół Wszystkiego Dobrego
  •    śpiew: Alicja Czura-Musialik
  •    gitara basowa, kontrabas, aranżacje: Dominik Sławiński
  •    altówka, aranżacje: Radosław Mikołajczyk
  •    gitara, śpiew, muzyka, aranżacje: Jacek Swoboda

Po koncercie zespół promował tom poetycki „Miłość uwierzy przyjaźń zrozumie. Zapiski z poetyckiego pamiętnika”, który składa się z książki z rozszerzoną wersją tekstową, niż tą prezentowaną na koncercie, i dwóch płyt CD. Jedna z nich to nagranie wszystkich tekstów prozą i wierszy Jerzego Treli (audiobook), druga to piosenki do wierszy w wykonaniu naszego zespołu. Wydawcą tej pod wieloma względami wyjątkowej publikacji jest Edycja Świętego Pawła.

Odgłos mych butów zostanie po wieczne czasy na schodach –
Księżyc i lustro nie ginie – wciąż dwoi, troi się w mroku –
Ktoś wyjdzie – nagle usłyszy szmer jasny, chłodny jak woda –
zrozumie treść mego życia, księżyca, lustra i kroków.

Serce zapadnie się głębiej – stanie się ciche jak pacierz –
we własny cień się otulę i wszystkich sobą zasmucę –
Wieczorem na mnie spojrzycie i duszę moją poznacie –
Wtedy gdy nic wam nie powiem – wtedy gdy nigdy nie wrócę.

Muzyczne spotkanie z Janem Twardowskim
Muzyczne spotkanie z Janem Twardowskim - zdjęcie 2
Muzyczne spotkanie z Janem Twardowskim - zdjęcie 3

Zostań przewodnikiem w tarnogórskich obiektach UNESCO!

Lubisz nowe wyzwania i kontakt z ludźmi? Interesujesz się historią górnictwa oraz Tarnowskich Gór? Pragniesz zdobyć nowe umiejętności i poszerzać swoją wiedzę? Dołącz do naszego zespołu i oprowadzaj turystów po Zabytkowej Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach. Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej poszukuje kolejnych przewodników do oprowadzania turystów odwiedzających jedyne w województwie śląskim obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Wymagania:

  • chęć połączenia pracy z pasją
  • otwartość na nowe wyzwania
  • poczucie humoru
  • dyspozycyjność
  • wysoka kultura osobista
  • dobra kondycja fizyczna
  • znajomość języków obcych (niekonieczny, ale dodatkowy atut)

Co trzeba zrobić?

Wyślij swoje zgłoszenie oraz CV (wraz z klauzulą o przetwarzaniu danych osobowych)* oraz numerem telefonu na adres mailowy smzt@kopalniasrebra.pl lub dostarcz osobiście do naszej siedziby przy ul. Gliwickiej 2 w Tarnowskich Górach (pon. – pt. od 8.00 do 16.00). Możesz też napisać coś więcej o sobie, uzasadnić swoją chęć bycia przewodnikiem, czy też dołączyć list motywacyjny.

Gwarantujemy stałą współpracę na dogodnych warunkach!

Zabytkowa Kopalnia Srebra to jedyna w Polsce trasa turystyczna, która prowadzi gości przez urokliwe podziemia będące pozostałością po dawnym górnictwie kruszcowym. Jej dł. wynosi 1740 m (270 m zwiedzający pokonują łodziami). W czasie niezwykłej wędrówki turyści oglądają pochodzące z XVIII i XIX w. przodki górnicze, dawne stanowiska pracy i narzędzia. By ożywić atmosferę zwiedzania, podziemia zostały wypełnione efektami dźwiękowymi. I tak z oddali można usłyszeć odgłosy ciężkiej pracy gwarków, kopalnianego zawału, jadących wózków oraz robót strzałowych.
W budynku nadszybia znajduje się nowoczesne centrum edukacji o tarnogórskim górnictwie kruszcowym. Można zapoznać się tu m.in. z metodami wydobycia rud srebra, ołowiu i cynku oraz odwadniania podziemi. Oczy turystów przykuwa specjalna instalacja obrazująca działanie pierwszej na obecnych ziemiach polskich maszyny parowej, którą do miasta sprowadzono pod koniec XVIII w.
Elementem zwiedzania jest także pokaz filmu w sali kinowej. Na całej trasie zwiedzania, turystom towarzyszy przewodnik.

Sztolnia Czarnego Pstrąga to jeden z najdłuższych w Europie podziemnych przepływów łodziami fragmentem XIX-wiecznej Sztolni Głębokiej Fryderyk. Obiekt położony jest na terenie urokliwego Parku Repeckiego. Wędrując alejkami, zza drzew wyłaniają się dwa okrągłe, pokryte dachem z gontu budynki. To szyby Ewa i Sylwester. Wewnątrz każdego z nich znajduje się wejście prowadzące do podziemnych przystani dla łodzi.
Trasa biegnie kilkadziesiąt metrów pod ziemią. W tajemniczej scenerii, przy świetle lamp karbidowych, turyści pokonują łodziami odcinek 600 m. Przewodnik wprawia łódki w ruch, odpychając się od ścian sztolni zwanych ociosami. Jednocześnie snuje opowieści o dawnym górnictwie. Z uwagi na sposób zwiedzania sztolnia nazywana jest również podziemną Wenecją.
Przy szybie Sylwester znajduje się nowoczesny budynek obsługi ruchu turystycznego.

*Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/we wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb aktualnej rekrutacji na przewodnika po Sztolni Czarnego Pstrąga i Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach.

Klauzula informacyjna:

Zgodnie z art. 13 ogólnego Rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz. Urz. Ue l 119 z 04.05.2016) informujemy, iż:
1)   administratorem pani/pana danych osobowych jest Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej;
2)   kontakt z inspektorem ochrony danych – Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, ul. Gliwicka 2, 42-600 Tarnowskie Góry, 32 285 52 02, smzt@kopalniasrebra.pl
3)   Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą dla potrzeb aktualnej rekrutacji – na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a ogólnego Rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. oraz ustawy z dnia z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy;
4)   Pani/Pana oferta pracy przechowywana będzie przez okres rekrutacji;
5)   ma Pani/Pan prawo do żądania od administratora dostępu do danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem;
6)   ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego;
7)   podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest dobrowolne ale jest warunkiem udziału w procesie rekrutacji. Konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak udziału w procesie rekrutacji;
8)   odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będzie zespół ds. rekrutacji oraz pracodawca lub osoba upoważniona przez pracodawcę do wykonywania czynności w zakresie prawa pracy;
9)   Pani/Pana dane nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania.

Kryptonim Kopalnia II

Strażacy, harcerze i ratownicy medyczni. 12 drużyn (po 3 osoby każda) z całego regionu rywalizowało i szkoliło się jednocześnie w Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach, 40 metrów pod ziemią. 11 marca 2024 r. po raz drugi odbyły się ćwiczenia pn. Kryptonim Kopalnia.

Zespoły ratownicze w ramach ćwiczeń z Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy oraz Medycznych Czynności Ratunkowych musiały zmierzyć się m.in. ze skaleczeniami, urazami głowy, złamaniami i zatrzymaniami akcji serca a dodatkowym wyzwaniem był transport w ciasnych korytarzach kopalni. Pod ziemię zeszły po schodach z całym wyposażeniem i noszami, a nawet musiały wykazać się z użycia respiratora lub aparatury AED (na co dzień dostępnego w budynku kopalni). W sumie przygotowanych ostało 9 zadań, z czego 7 stanowisk znajdowało się pod ziemią.

W ćwiczeniach udział wzięli:

  • HKR – Tarnowskie Góry – 4 zespoły
  • HKR „Esperanto” Hufca ZHP Bytom – 1 zespół
  • Grupa Ratownicza HKR Pszczyna – 1 zespół
  • Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe w Katowicach w tym jeden z Pogotowia Ratunkowego Tarnowskie Góry i jeden z Rudy Śląskiej
  • Koło Naukowe Medycyny Stanów Nagłych i Katastrof – 2 zespoły
  • OSP Sucha Góra – 1 zespół
  • Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Tarnowskich Górach – 1 zespół

Tegoroczną edycję ćwiczeń HKR Tarnowskie Góry przygotowało wspólnie z Referatem Ratownictwa i Krwiodawstwa Chorągwi Śląskiej ZHP, Centrum Szkoleniowe First Aid Med, Śląskim Sanitariuszem, SMZT, Medres S.C. Zabrze, OSP Sucha Góra, Kołem Naukowym Medycyny Stanów Nagłych i Katastrof.

Szyb Staszic – nowa instytucja kultury w mieście

Dokładnie 20 lat temu Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej rozpoczęło starania o Stację Wodociągową Staszic. 5 marca 2024 r. została podpisana trójstronna umowa o współtworzeniu nowej instytucji kultury o nazwie SZYB STASZIC.

Umowę podpisali marszałek Jakub Chełstowski, burmistrz Arkadiusz Czech oraz Zbigniew Pawlak i Stanisław Karcz z SMZT.

– Takie decyzje zawsze wzbudzają kontrowersje typu, czy województwo powinno wspierać kolejne instytucje kultury? Bardzo się cieszę, że znaleźliśmy partnerów, aby wspólnie tworzyć kolejną perełkę w regionie, która będzie przybliżać nasze industrialne dziedzictwo. Współpraca kilku podmiotów to dla nas bardzo dobry model na prowadzenie instytucji kultury – powiedział marszałek Jakub Chełstowski.

Trójstronne wsparcie projektu podkreśla, jak ważne jest pielęgnowanie lokalnego dziedzictwa. Jest to miejsce o wyjątkowym znaczeniu historycznym. Dzięki współpracy, Szyb Staszic w Tarnowskich Górach, będący częścią obiektu wpisanego na listę UNESCO, zyska nowe życie jako przestrzeń dostępna dla mieszkańców i turystów, promująca wiedzę o naszym regionie i jego bogatej przeszłości górniczej

– Śląsk w tym kształcie, z którym go dziś kojarzymy, czyli aglomeracji śląskiej nie powstałby, gdyby nie woda z Adolfschachtu. Chcąc pokazać te podziemia szerszej publiczności, tworzymy instytucję kultury. Myślę, że za 10, może 15 lat, będziemy mieli w Tarnowskich Górach kolejny obiekt na miarę Zabytkowej Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga – podsumował starania o utworzenie instytucji kultury burmistrz Arkadiusz Czech.

Szyb Staszic, który jest częścią dawnej stacji wodociągowej Staszic (część wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO pn. Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach) to miejsce wyjątkowe. Wydrążony w 1796 roku, w drugiej połowie XIX wieku został pogłębiony do blisko 50 metrów i razem z szybem maszynowym stał się w 1884 roku podstawą do utworzenia Stacji Wodociągowej Adolfschacht, którą w XX-leciu międzywojennym przemianowano na Staszic.

To z niej zasilano w wodę dużą część dzisiejszej, a wówczas powstającej, górnośląskiej metropolii z Chorzowem na czele. Pod szybem Staszic krzyżują się podziemne chodniki i odwadniające tarnogórsko- bytomskie podziemia sztolnie. Najgłębsza część Stacji sięga 70 metrów w głąb ziemi. Wydrążone pod nią studnie są dwa – trzy razy głębsze.

– Świat uznał ten obiekt za światową czołówkę, bo znajdujemy się w miejscu z listy UNESCO. Nie chodzi o to, że jest najpiękniejszy, najładniejszy, najstarszy. On wpłynął na rozwój ludzkości i ratował ludność aglomeracji śląskiej – dodał prezes Zbigniew Pawlak.

Kluczowym elementem w pracach do tego zmierzających jest zgoda Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów, które jest właścicielem i użytkownikiem stacji.

– Tutaj cały czas pracują i będą pracować nasi pracownicy. My ten obiekt wydzierżawiamy partnerom umowy w celu tworzenia instytucji kultury – powiedział prezes Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. Henryk Drob.

Co warte jest zobaczenia w Staszicu? Na terenie mieszczącej się przy ul. Wodociągowej Stacji, która stanowiła kiedyś wodne centrum Górnego Śląska, znajduje się do dziś ostatnia w Europie podziemna maszyna parowa. Warte uwagi są też budynki nadszybia, kotłownia, warsztaty oraz możliwość zaglądnięcia bezpośrednio ze stacji do Sztolni Głębokiej Fryderyk. To na niej, kilka kilometrów dalej, urządzono turystyczną, mierzącą 650 metrów trasę znaną jako Sztolnia Czarnego Pstrąga. Niewątpliwą atrakcję stanowić będą podziemne rurociągi, podziemne hale dla maszyn z silnikami na sprężoną parę, kondensatory i kocioł do sprężania, napędzającej pompy pary.

Stacja ma bezpośrednie połączenie podziemne z kierowanymi przez SMZT Zabytkową Kopalnią Srebra i Sztolnią Czarnego Pstrąga, także wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co znacznie zwiększa możliwości rozwoju.