Na fasadzie budynku Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach oficjalnie została odsłonięta siódma już tablica, poświęcona kolejnemu z protoplastów Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej i budowniczemu naszego podziemnego obiektu turystycznego. 17 grudnia odsłonięto wizerunek Jana Kompały. W uroczystości wzięli udział członkowie SMZT oraz zaproszona rodzina.
–Postać mojego prapradziadka jest mocno związana z kopalnią, w której jesteśmy, dlatego bardzo dziękuję Stowarzyszeniu Miłośników Ziemi Tarnogórskiej za inicjatywę i pielęgnowanie pamięci o nim, bo był zwykłym człowiekiem z niezwykłą pasją. Ta tablica to znak pamięci i inspiracja dla kolejnych pokoleń. Mam nadzieję, że młodzi będą szukali swoich autorytetów nie tylko z YouTube’a lub Tik Toka, ale także wśród swoich przodków – mówiła Bożena Bednarska, czyli praprawnuczka Kompały, która pojawiła się na odsłonięciu razem ze swoim ojcem Henrykiem Dudkiem, a także dziećmi – Mają i Adamem. W uroczystości wzięły więc udział w sumie trzy pokolenia potomków Kompały
Wiemy dużo o Janie Kompale, a to dlatego, że zachowały się ręcznie pisane przez niego pamiętniki, w których czytamy m.in. o przeprowadzce w wieku 6 lat do (dzisiejszych tarnogórskich) Bobrownik Śląskich, pracy zawodowej w płuczce oraz… Szybie Anioł, czyli w miejscu, w którym właśnie został upamiętniony.
–W roku 1935 zainteresował się, teraz już zmarły profesor Piernikarczyk, podziemiami tarnogórskimi. Mój kolega Dewor i ja byliśmy tam pierwszymi przewodnikami. Po zbadaniu podziemnych ganków i sztolni zaczęto badanie powierzchniowe. Po wszelkich badaniach życzył sobie Profesor Piernikarczyk, abym zbudował dla Tarnowskich Gór cośkolwiek na pamiątkę. Obiecałem, że zbuduję model tej ostatniej płuczki kopalni kruszcu „Fryderyka”. Budowałem ją cztery lata – pisał Kompała w swoim życiorysie w 1960 r.
Kolejną tablicę po raz kolejny wykonał dr Artur Lubos. To już siódmy wizerunek. Obok Kompały upamiętnieni w ten sposób zostali Karol Dewor, Alfons Kopia, Franciszek Garus, Józef Piernikarczyk, Feliks Piestrak oraz Fryderyk Antes.
Jan Wincenty Kompała (1882–1971)
Jan Wincenty Kompała urodził się 13 maja 1882 roku w Piekarach Śląskich jako syn Józefa i Marii z domu Dittmann. Od 1888 roku był związany z Bobrownikami Śląskimi, gdzie mieszkał przy ul. 9 Maja 8 (obecnie ul. Puszkina). Zmarł 18 września 1971 roku w Bobrownikach Śląskich. Był wyznania rzymskokatolickiego.
Ukończył ośmioklasową szkołę podstawową w Bobrownikach Śląskich. Już jako bardzo młody człowiek podjął pracę w przemyśle wydobywczym: w latach 1896–1898 pracował w kopalni żelaza, następnie w latach 1898–1899 w płuczce Kopalni Fryderyk. Od 1899 roku był związany z Królewską Kopalnią Fryderyk, gdzie pracował jako górnik dołowy w szybie „Anioł”, a równocześnie działał jako muzyk w orkiestrze górniczej. Około 1913 roku został przeniesiony do rewiru miechowickiego kopalni, w którym pracował do 1922 roku, kiedy to został zmuszony do odejścia z pracy.
W czasie I wojny światowej, od 4 sierpnia 1914 do 11 grudnia 1918 roku, odbywał służbę wojskową w armii niemieckiej jako sanitariusz, pełniąc służbę w garnizonie wrocławskim.
Po zakończeniu wojny aktywnie włączył się w działania związane z walką o polskość Górnego Śląska. Brał udział w I i III powstaniu śląskim jako sanitariusz (15 kwietnia 1919 – 30 września 1921), a także w akcji plebiscytowej jako agitator propolski. Angażował się w działalność kulturalno-oświatową: uczył dzieci śpiewu, organizował przedstawienia teatralne w języku polskim oraz zastępował dyrygenta chóru polskiego w Suchej Górze.
W okresie międzywojennym przez siedem lat pozostawał bez pracy. Po II wojnie światowej ponownie podjął zatrudnienie – od 13 kwietnia 1950 do 24 marca 1954 roku pracował jako maszynista w Tarnogórskich Zakładach Dolomitowych w Bobrownikach Śląskich. Następnie, od 25 marca do 27 kwietnia 1954 roku, był zatrudniony w Stowarzyszeniu Miłośników Ziemi Tarnogórskiej jako dozorca.
Szczególne miejsce w jego działalności zajmowała pasja dokumentowania dziedzictwa górniczego Tarnowskich Gór. Od 1935 roku, wspólnie z Józefem Piernikarczykiem i Karolem Deworem, brał udział w eksploracji tarnogórskich podziemi. Był twórcą precyzyjnych modeli górniczych, przedstawiających m.in. szyb kopalni żelaza (obecnie w zbiorach Muzeum w Tarnowskich Górach), budynek płuczki centralnej Kopalni Fryderyk (model wysłany po II wojnie światowej do Szkoły Przemysłowo-Górniczej w Częstochowie, dziś uznawany za zaginiony) oraz kruszarkę z tejże płuczki (również zachowaną w zbiorach Muzeum w Tarnowskich Górach).
Jan Wincenty Kompała należał do grona osób, które swoją pracą, pasją i społecznym zaangażowaniem przyczyniły się do zachowania pamięci o górniczym dziedzictwie Tarnowskich Gór oraz polskiej tożsamości Górnego Śląska.
