EkoInwestycja? Maszynownia Żywiołów! 21 kwietnia w Operze Śląskiej w Bytomiu odbyła się gala konkursu Zielone Czeki. Wyróżnienie w jednej z kategorii otrzymało Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.
Maszynownia Żywiołów została wyróżniona jako EkoInwestycja, ponieważ łączy rewitalizację dziedzictwa przemysłowego z innowacyjnymi technologiami środowiskowymi oraz nowoczesną edukacją ekologiczną, realnie wpływając na kształtowanie proekologicznych postaw i promując zrównoważony rozwój. Budynek starej maszyny wyciągowej oddany do użytku w 1976 r. zyskał drugie życie, dzięki współpracy wielu partnerów. Dziś ukazuje historię wody oraz działanie żywiołów, szczególnie najmłodszym. Sam obiekt dzięki pompie ciepła, systemowi ogrzewania / chłodzenia lodem, fotowoltaice na dachu jest samowystarczalny energetycznie.
Zielone Czeki są konkursem Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z Katowicach, w ramach którego corocznie przyznawane są nagrody za działalność na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej w województwie śląskim. W kategorii EkoInwestycja I miejsce przyznano Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej w Bytomiu, a razem z SMZT wyróżnienie odebrał jeszcze Urząd Miasta w Tychach.
Za działania z 2025 r. nagrody przyznano w kategoriach: Ekologiczna osobowość roku, EkoEdukator, Młody Ekolog, EkoSamorząd, EkoNGO, EkoInwestycja. Wyróżnienie cieszy podwójnie, bo w tym roku złożono aż 100 wniosków do nagrody.
Maszynownia Żywiołów to nowoczesne centrum edukacji ekologicznej zlokalizowane przy Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach – obiekcie wpisanym na listę UNESCO. Powstała poprzez rewitalizację budynku dawnej maszynowni wyciągowej (oddanego do użytku w 1976 roku), nadając mu nowe życie jako przestrzeni łączącej dziedzictwo przemysłowe z innowacjami środowiskowymi.
1. Połączenie dziedzictwa i nowoczesnej ekologii
Projekt jest przykładem modelowego wykorzystania dawnej infrastruktury przemysłowej do celów edukacyjnych i proekologicznych. Dawny obiekt techniczny został przekształcony w centrum pokazujące współczesne wyzwania środowiskowe i sposoby ich rozwiązywania.
2. Edukacja ekologiczna w praktyce
Maszynownia koncentruje się na czterech żywiołach, ze szczególnym naciskiem na wodę jako kluczowy zasób życia i element historii tarnogórskiego górnictwa kruszcowego.
Odwiedzający uczą się m.in.:
- skąd bierze się woda w kranie,
- czym jest globalne ocieplenie,
- jak codzienne decyzje wpływają na środowisko.
Edukacja odbywa się poprzez interaktywne instalacje, multimedia i doświadczenia angażujące szczególnie dzieci i młodzież, co przekłada się na realną zmianę postaw proekologicznych.
3. Innowacyjne technologie przyjazne środowisku
Obiekt wykorzystuje nowoczesne rozwiązania energetyczne, m.in.:
- system magazynowania energii w lodzie, który zarówno ogrzewa, jak i chłodzi,
- pompy ciepła i odnawialne źródła energii – panele fotowoltaiczne na dachu,
- technologie optymalizujące zużycie energii.
To działający przykład zrównoważonego budownictwa i efektywności energetycznej.
4. Łączenie nauki, biznesu i edukacji społecznej
Projekt powstał we współpracy wielu partnerów: nauki, samorządu i firm technologicznych. Dzięki temu Maszynownia:
- promuje odpowiedzialne gospodarowanie zasobami,
- pokazuje realne wdrożenia ekologicznych rozwiązań,
- inspiruje do działań na rzecz klimatu i środowiska.
Partnerzy: przedsiębiorstwa Veolia, fundacji Veolia, firm: Viessmann, Ogrzewanie Lodem – SolarEis.pl, Viessmann Climate Solutions, SolarEdge Polska, PROTE Technologie dla Środowiska oraz Politechniki Śląska, jako partnera naukowego i GZM. Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii – partnera strategicznego jedynych w regionie obiektów z listy UNESCO.
5. Wpływ społeczny i edukacyjny
Maszynownia Żywiołów:
- rozwija świadomość ekologiczną społeczeństwa,
- wspiera edukację dzieci i młodzieży,
- buduje nowoczesny produkt turystyczny oparty na wartościach środowiskowych.
Maszynownia Żywiołów została wyróżniona jako EkoInwestycja, ponieważ łączy rewitalizację dziedzictwa przemysłowego z innowacyjnymi technologiami środowiskowymi oraz nowoczesną edukacją ekologiczną, realnie wpływając na kształtowanie proekologicznych postaw i promując zrównoważony rozwój.
