;
 ;

Święta Barbara - patronka górników

Święta Barbara żyła na przełomie III i IV wieku. Tradycja podaje, że urodziła się w Nikomedii (dzisiejsza Turcja), w bogatej rodzinie pogańskiej. Była jedynaczką, na której narodziny rodzice bardzo czekali. Odznaczała się wielkimi zdolnościami i niespotykaną urodą. Jej ojciec, Dioskur, był gorliwym poganinem pragnącym uchronić córkę nie tylko przed zgubnym wpływem zepsutej młodzieży, ale także przed chrześcijaństwem. To był powód, dla którego zbudował wieżę, w której zamknął swoją córkę.

Do Barbary przychodzili najróżniejsi nauczyciele, aby przekazać jej swoją wiedzę. Był wśród nich chrześcijanin, który zapoznał dziewczynę ze swoją religią. Po tym uwierzeniu w Chrystusa, Barbara potajemnie przyjęła chrzest z rąk swego nauczyciela. Postanowiła zarazem, że do śmierci będzie żyć w czystości, dla Jezusa.

Niestety nie zdołała ukryć swej wiary. Dioskur dowiedział się i zaczął prześladować córkę. Przeklinał ją, złorzeczył, bił, a nawet groził śmiercią. Jednak nie przemogło to Barbary, która nie opuściła prawdziwej wiary. Ojciec nie mógł znieść swojej córki i jej nowej religii. Wydał ją Rzymianom jako chrześcijankę. Barbara nie chciała porzucić swojej wiary, co spowodowało, że torturowano ją, a w końcu skazano na śmierć. Umarła jako męczennica z rąk własnego ojca. Zabił ją w 306 roku, w czasach prześladowań za rządów cesarza rzymskiego Maksymiana Dazy.

Tradycja mówi, że Barbara uciekła przed ojcem i schroniła się w skale, która w cudowny sposób miała otworzyć się przed nią. Jednak wydał ją pastuch, którego owca weszła do tej skały.

Święta Barbara należy do 14 Świętych Orędowników, którzy czuwają nad chrześcijanami proszącymi ich o pomoc. Uważa się ją za jedną ze Świętych Wspomożycielek, pomocnych przy konaniu i prowadzących do Boga. Do Świętej Barbary zwracali się zatem chrześcijanie, szczególnie narażeni na utratę zdrowia lub życia. Z biegiem czasu przyjęli ją za swą patronkę ludzie wykonujący niebezpieczne zawody i posłannictwa: górnicy, marynarze, artylerzyści, a przede wszystkim – z uwagi na zbieżność cech charakteru Męczennicy (męstwo, niezłomność, wytrwałość).

Świetą Barbarę czczą też jako swą patronkę, flisacy, architekci, murarze, cieśle, tkacze, kowale, ludwisarze, strażnicy, więźniowie i in. Szczególnie postrzegano ją jako patronkę dobrej śmierci; jej łask wpraszano w sytuacjach zagrożenia życia, w czasie epidemii i „czarnej śmierci”. Był zwyczaj wzywania imienia Świętej podczas burzy (gdyż jej ojciec zginął porażony piorunem). Wyrazem żywego kultu Świętej Barbary były liczne bractwa jej imienia, teksty liturgiczne (brewiarzowe, mszalne sekwencje, litania), tytuły kościołów i kaplic, obrazy i figury Świętej, imiona nadawane na Chrzcie Świętym.

W ikonografii Świętą Barbarę ukazuje się przede wszystkim jako patronkę dobrej śmierci w koronie i aureoli, w płaszczu z welonem, trzymającą palmę męczeństwa, kielich z hostią lub monstrancję, wspartą na mieczu, od którego zginęła. Często w tle umieszczano wieżę, w której była więziona, z trzema oknami symbolizującymi Trójcę Świętą.

Kult świętej Barbary jako patronki górników narodził się w Tarnowskich Górach i rozprzestrzenił się na całą Europę. W 1721 roku w Tarnowskich Górach zostało założone Bractwo Świętej Barbary. Proboszcz parafii św. Piotra i Pawła Ksiądz Ziebrowski napisał do Stolicy Apostolskiej z prośbą o oficjalne zatwierdzenie istniejącego już Bractwa. Nie wiadomo kiedy to uczynił. Odpowiedź jaka przyszła na ręce biskupa krakowskiego (parafia tarnogórska wraz z całym dekanatem bytomskim należała do diecezji krakowskiej) była datowana na 21 marca 1747r.

Bulla papieska spełniała prośbę proboszcza Ziebrowskiego. A oto jej najważniejsze wyjątki:

„Benedykt XIV papież na wieczną rzeczy pamiątkę. ponieważ, jak dowiedzieliśmy się, w kościele parafialnym św. Piotra i Pawła miasta Tarnowskich Gór, krakowskiej diecezji, istnieje bogobojne Bractwo obojga płci wiernych w Chrystusie pod wezwaniem św. Barbary (...), którego bracia i siostry usiłują dokonywać jak najliczniejszych dzieł pobożności i miłosierdzia, My (...) ufni w Miłosierdzie Boga Wszechmogącego (...) udzielamy odpustu zupełnego...”

Założono Księgę Bractwa, w której zapisywano członków. Księgę opatrzono łacińskim, długim - jak to wówczas było w zwyczaju - tytułem, którego początek, w polskim tłumaczeniu, brzmiał: „Album bractwa św. Barbary Dziewicy PATRONKI TEGO MIASTA dla szlachetnego współzawodnictwa założonego...”

Bractwo świętej Barbary istnieje do dzisiaj. Dzięki staraniom Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej odnaleziono Księgę Bractwa, a od 2000 roku zapisywani są tam nowi członkowie.

Rodzaje wyrobisk górniczych


A - SZYB
Pionowe wyrobisko drążone od powierzchni w celu udostępnienia złoża. Szyby służą do transportu urobku, ludzi oraz materiałów na powierzchnię, jak również do wentylacji i odwadniania kopalni.
B - CHODNIK
Poziome lub lekko pochyłe wyrobisko prowadzone w złożu (drążone od szybu).
C - PRZODEK
Miejsce w którym odbywają się wszystkie prace związane z drążeniem wyrobiska.
D - SZYBIK
Pionowe wyrobisko łączące wyrobiska poziome (chodniki na różnych poziomach). Nie ma połączenia z powierzchnią ziemi.
E - KOMORA
Miejsce powstałe w wyniku wydobycia dużej ilości urobku, komory najczęściej występują w górnictwie kruszcowym i solnym w przypadku natrafienia na złoże zalegające w tzw. gnieździe. Może też powstać w celu magazynowania sprzętu górniczego.
F - UPADOWA
Wyrobisko pochyłe prowadzące w dół po złożu. Może łączyć dwa wyrobiska poziome.
G - NADSIĘWŁOM
Wyrobisko drążone z poziomu chodnika do góry w celach poszukiwawczych lub jako miejsce gromadzenia się niebezpiecznych gazów.
H - TUNEL
Poziome wyrobisko mające połączenie z powierzchnią z dwóch stron.
I - RZĄPIE
Najniższa eksploatowana część szybu lub chodnika w której zbierają się wody kopalniane.
J - SZTOLNIA
Poziome wyrobisko mające jedno połączenia z powierzchnią, sztolnie służą do grawitacyjnego odwadniania wyrobisk i do transportu urobku na powierzchnię, jak również w celu odostępnienia złoża.

Galena - skarb ziemi tarnogórskiej


GALENA - PbS

Nazwy tej po raz pierwszy użył przyrodnik rzymski Pliniusz do opisu rudy ołowiu. Nazywana również jako: błyszcz ołowiu, strzybło.

Zawartość ołowiu Pb - 86,60 %. Może zawierać domieszkę srebra dochodzącą nawet do 1,2 %. Stąd nazwa - galena srebronośna.

Układ krystalograficzny: regularny. Barwa: ołowiowo-szara z niebieskawym odcieniem na świeżym przełomie. Rysa: szarawo-czarna. Połysk: metaliczny. Twardość: 2.0 - 3,0. Łupliwość, zwięzłość: doskonała, bardzo krucha. Gęstość przestrzenna: 7,2 - 7,6 g/cm3.

Wykonana analiza chemiczna galeny pobranej w 1994 roku z ociosu chodnika w rejonie szybu "Szczęść Boże" Zabytkowej Kopalni Srebra wykazała następujące zawartości pierwiastków: Pb - 84,14 %, Ag - 0,036 %, Cu - 0,006 %, Sb - 0,010 %.

Tarnowicyt - minerał z Tarnowskich Gór


TARNOWICYT - Ca,Pb/CO3

Minerał występujący w Tarnowskich Górach. Nazwa pochodzi od niemieckiego brzmienia miejscowości Tarnowskie Góry (niem. Tarnowitz). Nazwę zastosował w 1841 roku A. Breithaupt.

Minerał tworzy promieniste skupienia krystaliczne na powierzchni dolomitu, limonitu lub galeny. Jest to aragonit - CaCo3 zawierający domieszkę izoformiczną cerusytu - PbCO3. Zawartość PbCO3 w tarnowicytach dochodzi do 9 %. Barwa - zwykle bezbarwny, przeźroczysty, niekiedy mleczno-biały, bladozielonkawy.

/minerał z kolekcji Henryka Lenartowicza, zdjęcie: Stanisław Karcz/

Zabytkowa Kopalnia Srebra oraz Sztolnia "Czarnego Pstrąga" jest członkiem:

Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego

Tel: 32 285 49 96
E-mail: bort@kopalniasrebra.pl

ul. Gliwicka 2
42-600 Tarnowskie Góry